Ostatnio miałam przyjemność przeczytać bardzo ciekawą książkę Franciszka Kwaśniaka i Anto Orlovaca zatytułowaną ,,Dzieje Polaków w Bośni(1895-1946).

Autorzy książki ukazują czytelnikowi złożony obraz dziejów fragmentu polskiej emigracji do jednego z najbardziej zacofanych krajów, w którym przez czterysta lat trwała okupacja turecka. Złożoność ta polegała na tym, ze w momencie przybycia pierwszych polskich osadników(1892 - 1905) na wsi bośniackiej panowały jeszcze stosunki feudalne. Ja akurat wiedziałam o tym, gdyż moja najukochańsza babcia, kiedy byłam mała opowiadała mi o tym. Nazywała to służbą. Wtedy nie bardzo to rozumiałam, ale z perspektywy czasu wszystko się wyklarowało.
W miastach bośniackich był bardzo niski poziom urbanizacji, a usługi i administracja publiczna dopiero podejmowały budowę swoich struktur. 

Wprowadzenia zmian w zastałej sytuacji nie ułatwiała przynależność narodowa i religijna obywateli Bośni i Hercegowiny. W roku 1895 przynależność ta kształtowała się następująco: prawosławnych Serbów było 43% Bośniaków wyznających islam było 32%, Chorwatów wyznania rzymskokatolickiego 21%. Poza tymi wyznawcami byli także Żydzi , protestanci i inni. Ciekawie kształtowała się własność ziemi na przełomie XIX i XX w. na obszarze Bośni i Hercegowiny: do muzułmanów należało 85,2 % dóbr ziemskich, 9,5% do prawosławnych Serbów i 4,9% do katolickich Chorwatów.

Po roku 1878, kiedy to cesarstwo austro-węgierskie po Kongresie Berlińskim otrzymało Bośnię i Hercegowinę do administracji publicznej i wojskowej, zaczęto wprowadzać zmiany we wszystkich sektorach życia publicznego. Elementem tych zmian było sprowadzenie z Galicji dużej grupy polskiej inteligencji w celu obsadzenia różnych stanowisk, szczególnie w służbie zdrowia, sądownictwie i administracji publicznej. Drugą i największą grupą polskich osadników byli galicyjscy chłopi, którzy mieli wprowadzić nowe formy i technologie uprawy ziemi. Ciężkie warunki, w jakich przyszło zakładać swoje gospodarstwa na terenach leśnych, walk o przetrwanie, zmaganie się z dziewiczymi lasami, a także brakiem narzędzi, chorobami oraz brakiem dróg, życie o chłodzie i głodzie pokazują heroiczność przybyłych tam osadników.


Download
Inne publikacje pana Franciszka Kwaśniaka
Potrzeby Duszpasterskie Polaków W Bośni W Latach Międzywojennych
Źródło http://perspectiva.pl/
Perspectiva18.pdf
Adobe Acrobat Document 167.9 KB
Download
Franciszek Kwaśniak
STARANIA POLSKIEGO DUCHOWIEŃSTWA O POPRAWĘ ŻYCIA DUCHOWEGO POLAKÓW W BOŚNI W LATACH 1895-1909 (Część I)
Perspectiva.pdf
Adobe Acrobat Document 227.7 KB
Download
Franciszek Kwaśniak
STARANIA POLSKIEGO DUCHOWIEŃSTWA O POPRAWĘ ŻYCIA DUCHOWEGO POLAKÓW W BOŚNI W LATACH 1910-1920 (Część II)
Perspectiva II.pdf
Adobe Acrobat Document 153.3 KB
Download
Franciszek Kwaśniak
SŁUGA BOŻY KSIĄDZ ANTONI DUJLOVIĆ
Perspectiva III.pdf
Adobe Acrobat Document 204.2 KB